18 қыркүйекте ҚР Ұлттық академиялық кітапханасының «Диалог» залында «Бір ел – бір кітап» акциясына арналған баспасөз конференциясы өтті.
Баспасөз конференциясына қатысушылар: ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі Мәдениет комитетінің аймақтық даму және кітапханалар басқармасының бастығы Серғазы Тәуекелов; ҚР Ұлттық академиялық кітапханасы бас директорының бірінші орынбасары Жұматай Үсенбаев; М. Жұмабаевтың ағасының немере қызы Сәуле Муслимова; ҚР Парламент Мәжілісінің Әлеуметтік-мәдени даму жөніндегі комитет мүшесі Жарасбай Сүлейменов; ҚР Ұлттық академиялық кітапханасының консультанты, «Бір ел – бір кітап» акциясын ұйымдастыру комитетінің мүшесі, журналист Мейрам Байғазин.
21-25 қыркүйекте елімізде үшінші рет «Бір ел – бір кітап» акциясы елімізде өткізіледі. Акцияның мақсаты - ұлттық әдебиетіміздегі ең үздік деген туындыны оқу және насихаттау, оқу ісін ілгерілету, рухани мұрамызды сақтау, сондай-ақ жастарды отаншылдыққа әрі өнегелілікке тәрбиелеу, әлеуетті оқырмандар тарту.
Акцияны өткізетін негізгі орталық - кітапханалар. Акцияға білім беру мекемелері, ведомствалар мен әскери бөлімшелер де қатыстырылады. ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі жүйесіне қарасты кітапханаларда 700-ден аса іс-шара өтеді. Акцияға мүмкіндігі шектеулі оқырмандарымыз да қатысады. Зағип азаматтарға арналған кітапханалардың барлығында әр алуан іс-шаралар өткізіледі. Мәселен, ҚР Ұлттық академиялық кітапханасында заманауи жабдықтармен жасақталған мүмкіндігі шектеулі азаматтарға арналған зал бар. Мұнда 22-қыркүйекте «Күннен туған баламын, Жарқыраймын, жанамын...» тақырыбымен интеллектуальдық ойын өтеді. 23-қыркүйекте «Қазақ елі, бір ауыз сөзім саған…» поэтикалық марафоны ұйымдастырылады.
Бұған дейінгі іс-тәжірибелерін жинақтап, ҚР Ұлттық академиялық кітапханасының мамандары «Бір ел – бір кітап» акциясын ұйымдастыру бойынша методикалық рекомендациялар әзірледі. Көмекші құралды кітапханашылар, оқытушылар, мәдени-көпшілік жұмыстармен айналысатын мамандар қолданған да болар. Мұнда «Бір ел – бір кітап» акциясы туралы ереже, «Оқу – отбасылық іс» бағдарламасы және оқырмандар арасындағы көпшілікпен жұмыс жасаудың сан алуан түрі ұсынылған. Қазіргі акцияға М. Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығы жайлы көлемді мәлімет, библиография және ақын шығармашылығына бағыттап әзірленген «Жырымен жұртын оятқан» портреттік кеш сценарийі ұсынылып отыр.
Сонымен қатар акция қарсаңында ақынның өмірі мен шығармашылығына арналған кітап көрмесі ұйымдастырылып, мыңға жуық суретті плакат шығарылды. Плакат елордадағы жоғары және орта оқу орындарына, денсаулық сақтау мекемелеріне (поликлиникалар, медициналық орталықтар), кітапханаларға, Республикалық ұлан мектебіне және басқа да ұйымдарға таратылды.
«Олжас» баспасы акцияға арнап Мағжан Жұмабаевтың өлеңдер жинағын жарыққа шығарды. «Сен сұлу» атты жинаққа негізінен махаббат жырлары енгізілген. Бұл - әрине, игі бастама! Акция аясы одан әрі кеңейе түспек. Баспасөз конференциясы барысында екі жаңа басылымның таныстырылымы өтті: «Мағжан әлемі» кітабы және «Жұлдызды – жүзік, Айды – алқа ғып берейін» фотоальбомы. Фотоальбоммен ақынның ағасының немере қызы – С. Муслимова таныстырды. Фотоальбом Мағжан Жұмабаевтың 115-жылдық мерейтойына арнап шығарылып отыр. Мұнда ақынның лирикалық шығармаларынан халыққа барынша кең танылған өлеңдері жарияланған. «Мен М. Жұмабаевтың ағасы Аба-Муслимнің немересі яғни ақынның үшінші ұрпағымын. Ақынды жақындары Жәжеке деп атаған.
Мағжан өмірінің соңына дейін не әкесін, не туысын көре алмай өтті. Әкесі Бекен балаларының басына түскен қайғының салдарынан ерте көз жұмды.
Ақынның әйелі Злиха Жұмабаева ғана репрессиядан кейін жұбайының өлеңдер жинағын қолына түсірді. Қиындық пен қайғы-қасіретті бірге өткізіп, ақынның қолжазбаларын ұрпақ үшін сақтады. Ол Омбы, Орынбор, Ташкент, Троицк, Уфа және Қазан қалаларында жарық көрген ақынның барлық әдеби мұраларын Мәскеу мен Ленинград кiтапханаларынан тауып әкелді.
Злиха Жұмабаева өмір бойы ері үшін ерлік жасаудан аянбаған, оның еңбектерін сақтап отырған. 1988 жылы жарық көрген атамыздың алғашқы кiтабын баспаға әзірлеп, шығармашылық биографиясын құрастыруға да атсалысты. Алғашқы жинақты қолына алғанда қуаныштан екі көзі жасқа толды. Сөйтті де, кітапты құшақтап тұрып, енді өле беруіме болады деп толқыды. Жарты жылдан соң 96 жасқа қараған шағында (1989 жылғы қараша айында) мәңгілік мекеніне аттанды.
Мағжан Жұмабаевтың айбындылығынан болар, оны көп жағдайда табиғаттың өзі қорғап қалатын. Әкемнің айтуынша, бірде жаңадан салынған үйі өртеніп кетеді, Жәжеке сонда да шеткі бөлмеде өз ісімен айналысып отырады. Сол сәтте ол ешкімге елеңдемепті. Жанып жатқан оттан барлығы да беймаза күй кешеді, ал ақын отырған бөлмеге жақындап қалған от кенеттен тоқтап қалады, оны от та алаңдатқысы келмеген секілді.
Жәжекенің шығармашылық мұрасы ақталғаннан бері 20 жыл өтті. Еліміздің тәуелсіздік алуының арқасында жарты ғасыр бойы жасырып, тыйым салынған өлеңдері бүгінгі ұрпаққа бұйырды...», - дейді ақынның ағасының немересі Сәуле Муслимова.
Кейінгі кезеңде Мағжан Жұмабаев туралы көптеген жинақтар жарық көрді. Өткен ғасырдың 90 жылдарынан бастап Мағжан шығармашылығын жарыса жазу үрдісі әлі де толастаған жоқ. Бұл алдағы кезде де жалғаса береді деп сенеміз. Соның айғағы - биыл Алматының «Асыл кітап» баспасынан шыққан журналист-зерттеуші, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Жарасбай Сүлейменовтың «Мағжан әлемі» атты әдеби зерттеу кітабы. Ж. Сүлейменовтың әдеби зерттеу еңбегіне бүгінгі ұрпақтың Мағжан жырларына деген жеке көзқарасы кірістірілген. М. Жұмабаевты жаңа қырынан танып жатқан жастар үшін бұл дұрыс.
Сондай-ақ бұл зерттеуге автор Мағжанның замандастары Жүсіпбек Аймауытовтың, Мұхтар Әуезовтің, Сұлтанбек Қожановтың ақын жайлы жүрекжарды лебіздерімен бірге оның ақталуына атсалысқан Башқұрстанның Халық жазушысы Сайфи Құдаштың, қарағандылық қаламгер Жайық Бектұровтың, Мағжан ақталғаннан кейін оны тануға, танытуға білек сыбана кіріскен Шерияздан Елеукеновтің, Тұрсынбек Кәкішевтің, Қадыр Мырзалиевтің, Кәкімбек Салықовтың және басқа да көптеген авторлардың материалдарын топтастырған.
«Мағжан әлемі» кітабы көпшілік оқырманға, сондай-ақ студенттер мен мектеп оқушыларына арналады.
Конференция барысында ҚР Ұлттық академиялық кітапханасының маманы, Халықаралық «Шабыт» жастар фестивалінің екі мәрте лауреаты және гран-при жүлдесінің иегері Бауыржан Қарағызұлы «Мағжанға арнау» атты жырын оқыды.
